Uprawa warzyw

Lubczyk

Lubczyk - często kojarzy się wyłącznie z rosołem. Można go jednak dodawać i do kartoflanki, zupy pomidorowej oraz jarzynowej. Świeże listki dodajemy do białych sosów, jako zieleninę do sałat i gotowanego bobu. Suszonymi listkami lub korzeniem przyprawiamy ciemne sosy, duszone mięsa i warzywa oraz potrawy z ryb. Lubczykiem naciera się drób przed pieczeniem.

Kędzierzawość

Chorobę tę powoduje grzyb porażający liście, rzadziej kwiaty i owoce. Najbardziej charakterystyczne i widoczne są objawy na liściach, które są porażone już w najwcześniejszych fazach rozwojowych. Porażone liście są silnie zdeformowane, zgrubiałe i kruche. Przybierają początkowo żółte, później karminowe i wreszcie brunatne zabarwienie. Pod koniec czerwca większość porażonych liści opada.
W przypadku bardzo silnego porażenia liści brzoskwiń, co obserwujemy w ostatnich kilku latach, należy przeprowadzić dwa opryskiwania. Pierwsze jesienią po opadnięciu liści - w pierwszych dniach listopada, drugie wiosną w fazie nabrzmiewania pąków (w temperaturze powyżej 6°C). Należy zastosować Miedzian 50 WP lub Syllit 65 WR. Opryskiwanie musi być bardzo dokładne i obfite, ponieważ na korze pędów i łuskach pąków zimują zarodniki grzyba.

Por

  • czwartek, 18 sierpień 2016 16:29
  • Tekst:  "Działkowiec"

Por jest warzywem dostępnym w stanie świeżym przez cały rok. Także na działce. W ostatnich latach wzrasta zainteresowanie tym warzywem, jako wartościowym komponentem surówek, a także surowcem na susz i do mrożenia. Ze względu na niewielkie wymagania cieplne można go uprawiać na zbiór w różnych porach roku, a także pozostawić w gruncie na okres zimy. Z tych powodów warto bardziej docenić pora i na działce przeznaczyć więcej miejsca pod jego uprawę.

Cechy odmianowe
Zalecane do uprawy odmiany pora można podzielić na dwie zasadnicze grupy, a mianowicie letnie i zimowe. Pory letnie odznaczają się krótszym okresem wegetacji, szybszym tempem wzrostu, jaśniejszą barwą liści oraz długą lub bardzo długą łodygą rzekomą i delikatnym smakiem. Uprawia się je na wczesny zbiór pęczkowy oraz na potrzeby bieżące latem i jesienią. Jeśli letnie pory nie zostaną wykorzystane jesienią, można przeznaczyć je na susz lub zamrozić. Ponieważ są mniej odporne na mrozy, nie zimują w gruncie. Pory zimowe obejmują grupę odmian późnych, charakteryzujących się ciemnozieloną barwą liści, silnym nalotem woskowym, wyraźną, zgrubiałą cebulą i krótszą łodygą rzekomą. Odmiany te mają długi okres wegetacji, trwający 150-170 dni i dzięki dużej odporności na mróz, dobrze zimują na zagonach bez okrycia, bądź pod osłoną z folii i włókniny.

Wybór odmiany
Wybór odmiany zależy od planowanego okresu użytkowania pora. Na zbiór najwcześniejszy w czerwcu i lipcu należy wybrać do uprawy odmiany wczesne, wśród których warta polecenia jest Blue-vetia - niezawodnie plonująca, o łodydze rzekomej długości 20-25 cm, przydatna do nasadzeń na zbiór pęczkowy, letni i jesienny. Podobne zastosowanie ma odmiana ustalona Rami oraz wyróżniające się szybkim wzrostem i dobrym wyrównaniem roślin odmiany heterozyjne jak: Carlton F1 i Roxton F1. Do odmian o wzniesionym pokroju, jasnozielonej barwie liści i długiej, do 50 cm łodydze rzekomej należą odmiany Kamush, Bulgina i Kingston F1. Do uprawy na zbiór późniejszy w okresie letnim dużą przydatność wykazują odmiany: Jolant, Varna,. Allard, a na zbiór jesienny: Astor, Shelton F1, Sultan F1 i polska odmiana Juhas. Na zbiór późną jesienią, a także po przezimowaniu w gruncie, w okresie wiosennym poleca się odmiany: Arkansas, Blizzard, Farinto, Kenton F1 i z odmian polskiej hodowli - Bartek oraz Maciek.

Na zbiór wczesny
Na zbiór wczesny, wiosenny por uprawiany jest wyłącznie z rozsady, produkowanej w ogrzewanym pomieszczeniu (szklarnia, tunel). Taką rozsadę zwykle kupujemy. Z rozsady tzw. rwanej, produkowanej w skrzynkach, zbiór roślin będzie późniejszy. Dobrze zahartowaną rozsadę o masie 2-4 gram sadzi się na zagony w pierwszej połowie kwietnia w liczbie 40 szt. na 1 m2, co uzyskuje się przy rozstawie 25 x 20 cm i dwóch roślinach w doniczce (wielopalety). Zbiór roślin na pęczki można rozpocząć, gdy rośliny osiągną średnicę cebul 10-20 mm i masę 80-100 g, czyli w połowie czerwca i kontynuować w lipcu oraz sierpniu. Przy opóźnionym terminie zbioru lepsze rezultaty daje sadzenie pojedynczych roślin w rozstawie 25x8-10 cm.

Na zbiór jesienny i po przezimowaniu
Na zbiór w okresie jesiennym por może być uprawiany z siewu do gruntu, ale w praktyce częściej uprawia się go z rozsady, którą można wyprodukować we własnym zakresie, siejąc nasiona pod koniec marca lub na początku kwietnia do tunelu foliowego, bądź na zagonie pod okryciem z folii perforowanej lub włókniny, którą zdejmujemy po wschodach. Rozsadę sadzi się już po 8 tygodniach. Znacznie lepsze wyniki uzyskuje się, sadząc rozsadę starszą 10-12-tygodniową. Por sadzi się w drugiej połowie maja i w czerwcu najczęściej na płask na głębokości 6-8 cm. Zbyt długie korzenie można skrócić, aby nie zawijały się w czasie sadzenia. Można rozsadę sadzić w otwory o głębokości 20 cm i średnicy 2-3 cm, wykonane w dobrze spulchnionej i wilgotnej glebie (sposób rozpowszechniony w Europie Zachodniej). Rozsadę wkłada się ręcznie do otworów i nie obciska ziemią, która pod wpływem opadów atmosferycznych, podlewania i spulchniania gleby wypełnia je całkowicie. W porównaniu z tradycyjnym sadzeniem, uzyskuje się dłuższą część wybielonej łodygi rzekomej.

Zabiegi pielęgnacyjne
Poza stosowanymi powszechnie w uprawie warzyw zabiegami pielęgnacyjnymi (odchwaszczanie roślin połączone ze spulchnianiem gleby, nawożenie po-główne azotem oraz nawadnianie w okresie intensywnego wzrostu), w uprawie pora stosuje się także inne specyficzne zabiegi pielęgnacyjne. W celu przyspieszenia zbioru wczesnego zalecane jest stosowanie osłon płaskich - folii perforowanej i włókniny. Lepsze efekty daje użycie folii perforowanej o 50-100 otworach na 1 m2, którą utrzymuje się przez 4-5 tygodni od posadzenia rozsady. Folia perforowana, nawet jeśli jest luźno ułożona, może powodować widoczne przy zdejmowaniu deformacje liści, co nie wpływa jednak ujemnie na dalszy wzrost roślin. Folię, najczęściej czarną o grubości 0,03-0,05 mm, bądź włókninę czarną o gramaturze 50-60 g na 1 m2 można także stosować do ściółkowania gleby. Pasy folii lub włókniny o szerokości 120 cm rozkłada się na dobrze uwilgotnioną grządkę przed sadzeniem rozsady, przysypując brzegi ziemią. W wykonane rozcięcia sadzi się rośliny w 4-5 rzędach, najczęściej po dwie sztuki w odstępach, co 20 cm. Ściółkowanie zapobiega rozwojowi chwastów i przyspiesza zbiór wczesny (pęczkowy). W uprawie pora na płask, na zbiór jesienią można stosować podsypywanie roślin ziemią - 2-krotnie w sierpniu i wrześniu. Uzyskuje się dłuższą część wybieloną łodygi, ale ziemia osadza się w nasadach pochew liściowych.

Zimowanie w gruncie
Późne odmiany pora mogą być zbierane w październiku i listopadzie do momentu zmarznięcia gleby, bądź zostawione na zimę na grządce. Wówczas pory można zbierać już wczesną wiosną po rozmarznięciu gleby, nie później jednak niż w połowie maja, gdy tworzą się pędy kwiatostanowe i dochodzi do pogorszenia smaku. Spośród zabiegów agrotechnicznych, późno zakończone nawadnianie, podobnie jak nadmierne dawki azotu wpływają niekorzystnie na zimotrwałość roślin, natomiast korzystne wyniki daje tu podsypywanie roślin ziemią. Występujące uszkodzenia mrozowe zewnętrznych pochew liści, zamieranie wierzchołków liści oraz wypadanie całych roślin sprawiają, że przy wczesnym zbiorze na przełomie marca i kwietnia plon porów nie przekracza 50% w stosunku do zebranego jesienią. Przy opóźnieniu zbioru na koniec kwietnia i pierwszą połowę maja rośliny wznawiają wegetację, czego rezultatem jest wzrost plonu o 30-50%, zwłaszcza wtedy, gdy wczesną wiosną zastosuje się nawożenie pogłówne roślin azotem. Przy mroźnej i bezśnieżnej zimie, rośliny mogą wymarznąć. Wyraźną poprawę warunków zimowania można uzyskać poprzez założenie płaskiej osłony w listopadzie przed nadejściem większych mrozów, a zdejmowanej po nadejściu ocieplenia na wiosnę. Wykorzystuje się w tym celu folię perforowaną o niskim stopniu perforacji od 50 do 100 otworów na 1 m2 lub włókniny polipropylenowej o gramaturze 30 g/m2. Grubsza włóknina (50-60 g/m2) ma tę zaletę, że jest trwalsza i można ją wykorzystywać przez dwa sezony wegetacyjne, ale może być przyczyną rozjaśnienia liści.

Artykuły powiązane

  • Papryka w ośmiu krokach
    Warzywo to nie ma u nas tak długiej tradycji uprawy jak inne, dawno znane gatunki. Dlatego warto wiedzieć co robić, aby uzyskać jego dobre plony.
    Czytaj dalej...
  • Posiejmy bób
    Najodpowiedniejsze są gleby cięższe - mady, czarne ziemie, a nawet gleby torfowe. Dobrze rośnie również na dobrych lżejszych, ale tylko w rejonach o dużej ilości opadów lub przy regularnym nawadnianiu. Odczyn gleby powinien być 6,5 - 7. Na glebach lżejszych,…
    Czytaj dalej...