GłównaWarzywa na działceNastępstwo i sąsiedztwo

Uprawa warzyw

Lubczyk

Lubczyk - często kojarzy się wyłącznie z rosołem. Można go jednak dodawać i do kartoflanki, zupy pomidorowej oraz jarzynowej. Świeże listki dodajemy do białych sosów, jako zieleninę do sałat i gotowanego bobu. Suszonymi listkami lub korzeniem przyprawiamy ciemne sosy, duszone mięsa i warzywa oraz potrawy z ryb. Lubczykiem naciera się drób przed pieczeniem.

Kędzierzawość

Chorobę tę powoduje grzyb porażający liście, rzadziej kwiaty i owoce. Najbardziej charakterystyczne i widoczne są objawy na liściach, które są porażone już w najwcześniejszych fazach rozwojowych. Porażone liście są silnie zdeformowane, zgrubiałe i kruche. Przybierają początkowo żółte, później karminowe i wreszcie brunatne zabarwienie. Pod koniec czerwca większość porażonych liści opada.
W przypadku bardzo silnego porażenia liści brzoskwiń, co obserwujemy w ostatnich kilku latach, należy przeprowadzić dwa opryskiwania. Pierwsze jesienią po opadnięciu liści - w pierwszych dniach listopada, drugie wiosną w fazie nabrzmiewania pąków (w temperaturze powyżej 6°C). Należy zastosować Miedzian 50 WP lub Syllit 65 WR. Opryskiwanie musi być bardzo dokładne i obfite, ponieważ na korze pędów i łuskach pąków zimują zarodniki grzyba.

Następstwo i sąsiedztwo

Od prawidłowego rozplanowania, miejsca dla poszczególnych gatunków zależą w znacznej mierze udane plony. Dokonując wyboru gatunków warzyw do uprawy, starajmy się jak najefektywniej wykorzystać powierzchnię warzywnika, tak by można było korzystać z własnych, świeżych warzyw od wiosny do późnej jesieni.

Istotne w zmianowaniu
Planując zasiewy i obsadzenia grządek w warzywniku musimy uwzględnić zasady zmianowania i prawidłowego następstwa po sobie warzyw. Obowiązują tu zasady pokrewieństwa i wymagań pokarmowych. Na tym samym stanowisku (grządce) nie wolno uprawiać po sobie warzyw z tej samej grupy np. z rodziny kapustowatych po kapustnych czy rzepowatych, ponieważ następuje nagromadzenie w glebie czynników chorobotwórczych i szkodników. Stosując się do drugiej zasady należy pamiętać, aby warzywa o różnych wymaganiach pokarmowych były uprawiane na zmianę. Warzywa dzielą się na trzy grupy pod względem wymagań pokarmowych: duże (pomidor, papryka, seler, por, większość kapustnych i dyniowatych), średnie (cebula, czosnek, marchew, pietruszka, buraki, sałata, szpinak, kalarepa), małe (fasola, groch, bób, rzodkiewka). Po zastosowaniu obornika, kompost lub nawozu zielonego w pierwszym roku -jako plon główny sadzimy warzywa z pierwszej grupy; w drugim o średnich wymaganiach pokarmowych, a w trzecim z grupy trzeciej o mniejszych wymaganiach lub siejemy rośliny wzbogacające glebę w azot (bobowate) jako nawóz zielony. Rośliny przeznaczone na nawozy zielone warto też wprowadzać wtedy, gdy po zebraniu plonu głównego nie zamierzamy uprawiać warzyw poplonowych. Nawozy zielone nie tylko wzbogacają glebę w składniki pokarmowe, ale też poprawiają jej strukturę.

Przy ustalaniu następstwa roślin warzywnych po sobie należy je dobierać także w ten sposób, aby po roślinach sprzyjających zachwaszczeniu zagonu, np. po grochu, ogórkach z siewu, przychodziły rośliny dobrze ocieniające glebę, a więc ograniczające wzrost chwastów. Te same zasady obowiązują nas przy planowaniu upraw w jednym sezonie tzn. przedplonów, plonów głównych i poplonów. Tu trzeba zwracać uwagę na zmianowanie ze względu na sposób korzenienia się warzyw. Warzywa głęboko się korzeniące, np. kapustne dobrze wykorzystują substancje pokarmowe po płytko korzeniących się sałatach. Z kolei szpinak, sałata, roszponka to gatunki warzyw, które są dobrymi poplonami po warzywach kapustnych. Przestrzeganie zasady, że warzywa uprawiane jako plon główny powinny mieć głęboki system korzeniowy, sprzyja optymalnemu wykorzystaniu składników pokarmowych z gleby. Regułę tę stosuje się także w coraz popularniejszym systemie współrzędnej i mieszanej uprawie warzyw, czyli uprawie różnych warzyw, roślin przyprawowych czy ozdobnych na jednej grządce. Warto zapamiętać ze niektóre gatunki są bardzo wrażliwe na uprawę po sobie w kolejnych latach. W takich wypadkach należy bezwzględnie zachować odpowiednie następstwo. Źle się udają po sobie uprawiane: groch, dyniowate, kapustne, nieco mniej wrażliwe są warzywa korzeniowe (z wyjątkiem buraka), pomidor i cebula, ale i tu warto co roku zmieniać miejsce ich uprawy, co jest niekiedy trudne na małych powierzchniach. Również rośliny z rodziny bobowatych uprawiane wciąż po sobie po kilku latach dają niższe plony.

Sąsiad na grządce
W ekosystemie naturalnym różne gatunki roślin rosną w bliskim sąsiedztwie, tworząc gatunkową różnorodność. Substancje lotne wydzielane przez rośliny (fitoncydy) wykazują działanie ograniczające rozwój patogenów grzybowych, bakterii czy nicieni jak również oddziałują przyciągająco lub odstraszająco na niektóre szkodniki. Fitoncydy emitowane przez niektóre rośliny mogą bardzo wyraźnie oddziaływać na wzrost „sąsiadów". Sąsiadujące ze sobą rośliny mogą obopólnie przeszkadzać albo po pomagać, mogą stanowić podporę lub osłonę przed wiatrem, wspólnie wykorzystywać składniki pokarmów i światło albo w niekorzystnych sytuacjach wzajemnie je sobie zabierać. Poszczególne sąsiadujące ze sobą gatunki roślin wpływają w różny sposób na swój wzrost i rozwój poprzez produkty przemiany materii i inne substancje wydzielane przez ich liście albo korzenie, wtedy nawet mogą się zmienić właściwości środowiska. To zjawisko nazywane jest allelopatią. Substancje wydzielane przez jedne rośliny i oddziałujące na inne nazywają się koliny. Gatunki nieodporne na dane substancje słabiej rosną, a niekiedy giną. Te same związki w odniesieniu do innych gatunków mogą działać stymulująco na ich wzrost. Związki allelopatyczne wykazują zróżnicowane spektrum działania. Najczęściej jest to stymulacja albo hamowanie kiełkowania nasion czy też wzrostu roślin. Nieco mniej poznanym zjawiskiem jest oddziaływanie wydzielanych substancji na owady. Wiedzę tę wykorzystujemy np. w ochronie kapusty przed bielinkiem, sadząc wokół i wśród jej zagonów pomidory. Cebula sadzona wśród marchwi chroni ją przed połyśnicą marchwianką. Pory dobrze jest sadzić w marchwi, która stymuluje ich wzrost. Sąsiedztwo marchwi lubią pomidory, cebula, groch i rzepa. Rzodkiewkę warto siać obok sałaty. Buraki najlepiej rosną przy selerach. Groch lubi towarzystwo kopru. Fasola dobrze rośnie przy dyni albo szpinaku. Czosnku nie znoszą owady, myszy, nornice i ślimaki.

Artykuły powiązane

  • Papryka w ośmiu krokach
    Warzywo to nie ma u nas tak długiej tradycji uprawy jak inne, dawno znane gatunki. Dlatego warto wiedzieć co robić, aby uzyskać jego dobre plony.
    Czytaj dalej...
  • Posiejmy bób
    Najodpowiedniejsze są gleby cięższe - mady, czarne ziemie, a nawet gleby torfowe. Dobrze rośnie również na dobrych lżejszych, ale tylko w rejonach o dużej ilości opadów lub przy regularnym nawadnianiu. Odczyn gleby powinien być 6,5 - 7. Na glebach lżejszych,…
    Czytaj dalej...