GłównaOgród, a zdrowieSeler - właściwości lecznicze i zdrowotne

Ogród, a zdrowie

Lubczyk

Lubczyk - często kojarzy się wyłącznie z rosołem. Można go jednak dodawać i do kartoflanki, zupy pomidorowej oraz jarzynowej. Świeże listki dodajemy do białych sosów, jako zieleninę do sałat i gotowanego bobu. Suszonymi listkami lub korzeniem przyprawiamy ciemne sosy, duszone mięsa i warzywa oraz potrawy z ryb. Lubczykiem naciera się drób przed pieczeniem.

Kędzierzawość

Chorobę tę powoduje grzyb porażający liście, rzadziej kwiaty i owoce. Najbardziej charakterystyczne i widoczne są objawy na liściach, które są porażone już w najwcześniejszych fazach rozwojowych. Porażone liście są silnie zdeformowane, zgrubiałe i kruche. Przybierają początkowo żółte, później karminowe i wreszcie brunatne zabarwienie. Pod koniec czerwca większość porażonych liści opada.
W przypadku bardzo silnego porażenia liści brzoskwiń, co obserwujemy w ostatnich kilku latach, należy przeprowadzić dwa opryskiwania. Pierwsze jesienią po opadnięciu liści - w pierwszych dniach listopada, drugie wiosną w fazie nabrzmiewania pąków (w temperaturze powyżej 6°C). Należy zastosować Miedzian 50 WP lub Syllit 65 WR. Opryskiwanie musi być bardzo dokładne i obfite, ponieważ na korze pędów i łuskach pąków zimują zarodniki grzyba.

Seler - właściwości lecznicze i zdrowotne

  • środa, 18 lipiec 2012 05:55
  • Tekst:  "Działkowiec"

Uprawiane odmiany selera, pochodzą od dziko rosnącego selera błotnego. Seler zwyczajny należy do rodziny selerowatych. Posiada trzy różniące się od siebie formy uprawne: seler korzeniowy, seler naciowy i seler listkowy. Najbardziej popularny jest seler korzeniowy - jego częścią użytkową jest mięsisty korzeń spichrzowy. Coraz bardziej znany jest seler naciowy - jadalne są mięsiste ogonki, seler listkowy - jest jeszcze mało popularny w Polsce.

Seler korzeniowy jest rośliną klimatu umiarkowanego, optymalną temperaturą wzrostu jest 15 do 18°C. Niekorzystnie działają chłody zaraz po posadzeniu rozsady, gdyż prowadzą do tworzenia pośpiechów (pędów kwiatostanowych). Do uprawy wymaga żyznej, próchnicznej gleby dobrze utrzymującej wodę. Odczyn gleby powinien wynosić pH 6,5, do 7,5. Seler uprawiany jest wyłącznie z rozsady ze względu na konieczność sadzenia po ustąpieniu chłodów oraz długi okres wegetacji. Seler korzeniowy jest dobrą rośliną do uprawy współrzędnej (z porami, sałatą, ziołami, kalarepką), ponieważ początkowo rośnie wolno i słabo rozrasta się.

  • Seler wykorzystywany jest w dietach odchudzających, gdyż przyspiesza trawienie i likwiduje zaparcia. Jest warzywem mało kalorycznym.
    Wzmaga produkcję żółci, ale jednocześnie zapobiega jej zastojowi w woreczku (co jest przyczyną powstawania kamieni).
  • Seler pozytywnie wpływa na zdrowie człowieka, niestety jest zbyt mało spożywany. Traktowany jest głównie jako składnik tzw. włoszczyzny. Warzywo to posiada wiele dobroczynnych właściwości odżywczych i leczniczych. Wszystkie jego części: korzeń, liście i owoc stanowią wartościowy surowiec leczniczy.
  • Sok z korzenia selera wzmacnia organizm, pobudza przemianę materii usuwając jednocześnie szkodliwe produkty uboczne (np. kwas moczowy, który nie wydalony zamienia się w kryształki odkładające się w stawach i powoduje skazę moczanową oraz silne bóle). Picie wywaru z gotowanego korzenia selera łagodzi bóle artretyczne.
  • Dieta bogata w seler zalecana jest przy nadciśnieniu tętniczym (takie samo działanie ma napar z nasion selera), wpływa dodatnio na pracę serca, obniża poziom cholesterolu, chroni więc przed zawałem i udarem mózgu.
    Znajdujące się we wszystkich częściach rośliny olejki eteryczne działają pobudzająco na trawienie, a także nadają smak i aromat.

Wysoką wartość odżywczą zawdzięcza występującym w nim solom mineralnym wapnia, sodu, magnezu, fosforu i żelaza. Znacznie więcej soli mineralnych i witamin mają ogonki i blaszki liściowe. Seler zawiera witaminy z grupy B łącznie z kwasem foliowym i witaminą PP lecz jest ich stosunkowo mało.
Znajdują się w nim również flawonoidy, które mają silne działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne (antyutleniające), uszczelniające naczynia krwionośne, rozkurczające i moczopędne. W selerze występuje związek psoralen o działaniu przeciwnowotworowym.
Znajdujące się w selerze związki działają rozkurczająco na mięśnie gładkie.
Z selera korzeniowego przyrządza się surówki łącząc go dowolnie z różnymi warzywami lub owocami.

Seler naciowy nie tworzy zgrubienia spichrzowego jak seler korzeniowy. Częścią jadalną są długie, grube, mięsiste ogonki liściowe o szerokości 3 - 4 cm. Seler naciowy należy do najwartościowszych warzyw liściowych. Zawiera więcej niż seler korzeniowy minerałów, głównie fosforu, wapnia, potasu, magnezu i żelaza oraz innych mikroelementów i witamin. Wysokie wartości dietetyczne selera naciowego wynikają z dużej zawartości błonnika i niskiej kaloryczności. Olejek eteryczny zawarty w liściach daje specyficzny i pikantny smak oraz pobudza trawienie i apetyt.

Długie, mięsiste ogonki liściowe, spożywane na surowo, gotowane lub duszone, odznaczają się dużą wartością odżywczą, smakową, dietetyczną i leczniczą. Warzywo to może być spożywane w różnym stadium swojego wzrostu - od rozety (zbiór pęczkowy) aż po całkiem wyrośnięte rośliny.

Wymagania klimatyczne, glebowe i nawożeniowe są podobne jak selera korzeniowego. Uprawia się go z rozsady, którą wysadza się do gruntu pod koniec maja lub na początku czerwca. Zbiór w zależności od terminu sadzenia - od lipca do późnej jesieni. Seler naciowy można uprawiać pod osłonami z włókniny lub folii, w gruncie na zbiór przez cały sezon wegetacyjny.

Seler listkowy - wytwarza liczne cienkoogonkowe, długie, kruche liście o bardzo dużym aromacie. Wyglądem przypomina pietruszkę gładkolistną. Użytkuje się liście w stanie świeżym i suszonym. Są one znakomitym dodatkiem do różnych potraw, zarówno w stanie świeżym, jak i po wysuszeniu. Można dodawać je do sałatek, zup, surówek i wyciskać z nich sok.
Seler listkowy można uprawiać z rozsady lub z siewu bezpośredniego. Pierwsze zbiory selera listkowego przeprowadza się już po 40 dniach od daty sadzenia rozsady. Liście po ścięciu odrastają ponownie i mogą być zbierane wielokrotnie podczas sezonu.