GłównaKwiatyHippeastrum, Amaryllis, Vallota

Kwiaty na działce

Lubczyk

Lubczyk - często kojarzy się wyłącznie z rosołem. Można go jednak dodawać i do kartoflanki, zupy pomidorowej oraz jarzynowej. Świeże listki dodajemy do białych sosów, jako zieleninę do sałat i gotowanego bobu. Suszonymi listkami lub korzeniem przyprawiamy ciemne sosy, duszone mięsa i warzywa oraz potrawy z ryb. Lubczykiem naciera się drób przed pieczeniem.

Kędzierzawość

Chorobę tę powoduje grzyb porażający liście, rzadziej kwiaty i owoce. Najbardziej charakterystyczne i widoczne są objawy na liściach, które są porażone już w najwcześniejszych fazach rozwojowych. Porażone liście są silnie zdeformowane, zgrubiałe i kruche. Przybierają początkowo żółte, później karminowe i wreszcie brunatne zabarwienie. Pod koniec czerwca większość porażonych liści opada.
W przypadku bardzo silnego porażenia liści brzoskwiń, co obserwujemy w ostatnich kilku latach, należy przeprowadzić dwa opryskiwania. Pierwsze jesienią po opadnięciu liści - w pierwszych dniach listopada, drugie wiosną w fazie nabrzmiewania pąków (w temperaturze powyżej 6°C). Należy zastosować Miedzian 50 WP lub Syllit 65 WR. Opryskiwanie musi być bardzo dokładne i obfite, ponieważ na korze pędów i łuskach pąków zimują zarodniki grzyba.

Hippeastrum, Amaryllis, Vallota

  • niedziela, 21 sierpień 2016 15:53
  • Tekst:  Zygmunt Jasiński

Posiadaczom lub ewentualnym nabywcom, dla wygody, prawidłowej pielęgnacji oraz właściwej uprawy tych pięknych roślin i poszerzenia wiedzy o nich, „popełniam” poniższy tekst specjalnie dedykowany Samosi (pod choinkę), której Amarylis spłatał niemiłego figla, nie zakwitając na Święta.

Najczęściej amatorzy wszystkie te rośliny nazywają Amarylisem, lecz chodzi tu o trzy rodzaje, różniące się zarówno pochodzeniem, jak i wymaganiami: Hippeastrum, Amaryllis i Vallota. Wszystkie trzy należą do rodziny Amaryllidaceae. Rodzaj Hippeastrum-zwartnica – z jego 60-70 gatunkami występuje na obszarze między Meksykiem, Peru i Brazylią. Jego środowiskiem naturalnym są stepy lub regiony zadrzewione o wyraźnej porze suchej. Rodzaj Amaryllis pochodzący z Kraju Przylądkowego ma tylko jeden gatunek: Amaryllis belladonna – amarylis piękny. Tak samo rodzaj Vallota, którego jedyny znany gatunek Vallota speciosa, występuje również w Kraju Przylądkowym.

Hippeastrum „Botaniczne” formy Hippeastrum dawno już zaginęły, lecz cechy ich przetrwały w nowej generacji mieszańców Hippeastrum, czasem nazywanych „amarylis hodowlany”. Te mieszańce są potomkami południowoamerykańskich gatunków Hippeastrum aulicum i Hippeastrum vittatum. Mają prawie kuliste, jasnobrązowe cebule, zaokrąglone od spodu, o zmiennej wielkości, zależnej od odmiany i jakości. Liście osiągają długość 50-70 cm, są wąskie, językowate, jasnozielone; pojawiają się w tym samym czasie co kwiaty lub później i zamierają jesienią. Zależnie od siły wzrostu roślina wydaje 1-3, czasem 4 łodygi wysokości 50-70 cm, puste w przekroju okrągłe. Na końcu każdej z nich osadzone są po 2-4 duże, lejkowate kwiaty o średnicy 18-24 cm. Kolory mogą być od białego, poprzez łososioworóżowy do jasno- i ciemnoczerwonego; występują też kwiaty dwubarwne, wzorzyste – o różnie zabarwionym obrzeżeniu lub wnętrzu. Okres kwitnienia trwa od grudnia do maja. Większość ośrodków ogrodniczych i firm wysyłkowych oferuje cebule „amarylisa” według koloru kwiatów, na przykład: czerwone, różowe, białe itd. Są one otrzymywane z nasion i ich cechy nie są stałe. Jednakże wśród mieszańców Hippeastrum jest również wiele ustalonych odmian w najpiękniejszych kolorach, na przykład odmiana `Apple Blossom` o kwiatach białych z różowym wzorem, `Happy Memory` o kwiatach białych z czerwonym wzorem, `Fire Dance` o kwiatach czerwonych; nie można tu nie wspomnieć form `Picotee` o kwiatach różnokolorowych, ale wszystkich kontrastowo obrzeżonych. Wszystkie te odmiany rozmnażane są wegetatywnie (z cebul przybyszowych – przypis własny).

Amaryllis
Amaryllis belladonna ma liście sztywne, wąskie, rowkowane, barwy ciemnozielonej. Łodyga kwiatowa, w przeciwieństwie do Hippeastrum, jest pełna, a kwiaty pojawiają się głównie latem. Dawniej gatunek ten był mało znany i trudno było go kupić, lecz sytuacja ta uległa zmianie, kiedy na początku lat sześćdziesiątych XX wieku pojawiły się w sprzedaży południowoafrykańskie mieszańce amarylisa. Rośliny te, o gruszkowatych, dużych ciemnobrązowych cebulach i sztywnych, zwartych, nieco szerszych liściach, kwitną na początku listopada, wypełniając „sezonową lukę” na rynku. Pierwszy pęd kwiatowy pojawia się nieco wcześniej lub w tym samym czasie co liście; wkrótce wyrastają następne. Kwiaty są w kolorach od jasnoróżowego do oryginalnego aksamitnojaskrawo-czerwonego. Po kwitnieniu liście zasychają.

Vallota
Vallota speciosa wyrasta zaledwie do 30-40 cm i najefektowniej wygląda w grupie roślin posadzonych w płaskim pojemniku. Cebule są małe i brązowe, owalne, wydłużone; ciemnozielone liście osiągają do 40 cm długości i 3 cm szerokości. Kwiaty są zebrane po 3-10 w baldachy na 30-centymetrowej łodydze. Kwitną późnym latem. Zdrowe cebule wydają kolejno kilka pędów kwiatowych. Wydają również dużą liczbę odrośli, które posadzone oddzielnie, po trzech latach zakwitną. Aby starsze rośliny każdego roku obficie kwitły, nie powinny być zbyt często przesadzane. Liście tego gatunku nie usychają, dlatego roślina może być uprawiana przez cały rok.

Uprawa
Hippeastrum Sadzenie i doprowadzanie do kwitnienia.

Zakupione cebule należy zacząć uprawiać od końca grudnia. Jeśli uprawia się je w ziemi (nie zaś metodą hydroponiczną) należy używać dość dużych doniczek z bardzo dobrym drenażem na dnie. Ziemia powinna być gliniasta i próchniczna; gotowa kompostowa ziemia doniczkowa jest wystarczająco dobra do tego celu. Dla ochrony przed chorobami grzybowymi należy cebulę zaprawić odpowiednim środkiem. (mocząc w zawiesinie 0,5% Kaptanu zaw. 50 lub 0,5% Benlate przez 15-30 min. Po wyjęciu z kąpieli cebule należy odsączyć ustawiając piętką do góry, aby wyciekł płyn kąpieli zaprawiającej – przypis własny). Cebule sadzi się tak aby były zagłębione w ziemi do połowy, a następnie podlewa. Naczynie z cebulami należy postawić w ciepłym miejscu w temperaturze około 25°C. Do momentu pojawienia się pierwszych pędów podlewać oszczędnie; nie zwiększać ilości wody, dopóki nie pojawią się mocne kwiatowe lub wierzchołki liści nie staną się widoczne. Używać wody letniej, o pH 5-6,5. Następnie postawić roślinę w miejscu dobrze oświetlonym i nawozić roztworem pożywki, co dwa tygodnie, do końca okresu kwitnienia. Od momentu rozpoczęcia wzrostu przez cebule do początku kwitnienia mija około 8 tygodni. Okres kwitnienia można przedłużyć, stawiając roślinę z dobrze rozwiniętymi kwiatami w chłodnym miejscu. Nie dopuszczać do zawiązywania się nasion. Pędy kwiatowe ścinać, gdy już zupełnie zaschną. Aby aż do maja mieć wciąż kwitnące rośliny, cebule można sadzić co pewien czas do końca lutego.

Pielęgnowanie latem
Po kwitnieniu Hippeastrum trzeba postawić w miejscu słonecznymi przewiewnym w pomieszczeniu lub, jeśli przekwitanie przypadło od końca maja – na zewnątrz. Regularnie podlewać i nawozić. Liście nie powinny rosnąć zbyt szybko, gdyż hamowałoby to powiększanie się cebuli, i tak osłabionej wskutek kwitnienia. Aby roślina zakwitła po raz drugi, cebula pod koniec lata musi być wyraźnie większa niż podczas sadzenia jej zimą. Odpowiednio pielęgnowane cebule powiększają się z roku na rok o 1-2 cm. Dorodne w pełni cebule osiągają nawet do 40 cm w obwodzie; dla porównania kula do gry w kręgle ma obwód 50 cm.

Pielęgnowanie w okresie spoczynku
Hippeastrum nie zakwitnie, dopóki cebule nie przejdą głębokiego spoczynku, trwającego od października do grudnia. Aby przygotować je do tego, należy podlewanie i nawożenia od początku sierpnia zacząć stopniowo ograniczać, a w końcu zupełnie zaniechać tych czynności tak, aby liście uschły w ciągu 4-5 tygodni. Następnie doniczkę trzeba postawić w niezbyt chłodnym miejscu, w temperaturze 10-12°C. W końcu grudnia wyjąć cebule ze starej doniczki (wyrzucić też starą ziemię oraz resztki korzeni) i wsadzić ponownie do nieco większej doniczki ze świeżą ziemią. Dalej postępować tak, jak opisano w punkcie „Sadzenie i doprowadzanie do kwitnienia”.

Rozmnażanie
Tę atrakcyjną roślinę można rozmnażać przez oddzielanie cebul przybyszowych lub z nasion (dostępne w dobrze zaopatrzonych sklepach nasiennych). Obie metody zabierają dużo czasu. Nie zaleca się uprawiać roślin z nasion wydawanych przez starsze rośliny ponieważ nigdy się to nie udaje. W uprawie amatorskiej lepiej w ogóle nie dopuszczać do zawiązywania się nasion, ponieważ osłabia to znacznie cebule. (zawansowani amatorzy mogą zapylać kwiaty innymi odmianami w celu uzyskania nowych własnych krzyżówek. Wówczas najciekawsze nowe odmiany wyrosną z nasion uzyskanych z najniepozorniej wyglądających, często wręcz zniekształconych torebek nasiennych – przypis własny)

Choroby i szkodniki
Oprócz wspomnianych na początku chorób grzybowych, rośliny te rzadko są atakowane przez inne choroby bądź szkodniki. Objawami chorób są czerwone plamy lub smugi na liściach oraz łamanie się łodyg kwiatowych. Chorych roślin nie udaje się wyleczyć; jedynie skuteczne jest tu zapobieganie, to znaczy zaprawianie cebul przed posadzeniem jednym z dostępnych na rynku fungicydów.

Uprawa Amaryllis
Cebule południowoafrykańskich mieszańców Amaryllis pielęgnuje się w zasadzie tak samo, lecz ich okres wzrostu rozpoczyna się około 3 miesiące wcześniej. Znaczy to, że pierwsze cebule sadzi się w połowie września, a ostatnie od początku do końca listopada. Cebule mają długie pęki korzeni, których nie należy usuwać ani uszkadzać, ponieważ opóźni to kwitnienie o 3-4 tygodnie. Po zamarciu liści należy cebulom zapewnić głęboki spoczynek, poczynając od lipca, co jest konieczne dla powtórnego kwitnienia.

Uprawa hydroponiczna
Hippeastrum i Amaryllis bardzo dobrze nadają się do uprawy hydroponicznej, w której można osiągnąć znakomite rezultaty. Różnice w pielęgnowaniu dotyczą tylko przygotowania do okresu spoczynku i samego spoczynku. Liście zaschną, gdy stopniowo ograniczy się dostarczanie pożywki i w końcu pozostawi się tylko odrobinę wody na dnie pojemnika, aby korzenie całkowicie nie zeschły. Po okresie spoczynku znów dostarczamy świeżej pożywki, a pojemnik ustawiamy w ciepłym miejscu w temperaturze 25-30°C, wkrótce rośliny ponownie zaczną się rozwijać. Często – w ten sposób uprawiane – rosną bardzo silnie i wydają corocznie do czterech pędów kwiatowych. Ponadto prawie nigdy nie zapadają na choroby grzybowe. Rośliny uprawiane metodą hydroponiczną rozmnaża się przez oddzielanie cebul przybyszowych; kwitną one dopiero po trzech latach. Uprawa hydroponiczna Hipperastrum i Amaryllis jest szczególnie atrakcyjna dla początkujących amatorów, jako mniej kłopotliwa.

Artykuły powiązane

  • Jak często wykopywać cebule kwiatów
    Czy wykopywać i przechowywać rośliny cebulowe i bulwiaste, które zakończyły już kwitnienie? A może jednak zostawić je w glebie? Jak postępować z wykopanymi cebulami, aby zapewnić im prawidłowy wzrost i kwitnienie w przyszłym roku? Dlaczego wykopywać?
    Czytaj dalej...
  • Robimy sadzonki bylin
    Sadzonkowanie jest dość mało znanym, choć zwykle łatwym do wykonania sposobem rozmnażania bylin. Jedną z najprostszych metod, którą możemy wykonywać właśnie w czerwcu, jest sporządzanie sadzonek pędowych.
    Czytaj dalej...